ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
46
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
سخن گفتيم . ارسلان ارغون بلخ و ترمذ و نيشابور و سراسر خراسان را زير فرمان آورد و نزد سلطان بركيارق و وزيرش مؤيد الملك رسول فرستاد و از او خواست خراسان را به ضمانت او دهد - جز نيشابور - آن سان كه در عهد جدش داود بود . ولى بركيارق كه سرگرم فرونشاندن شورش برادرش محمود و عمش تتش بود به او نپرداخت و پس از چندى كه مؤيد الملك را از وزارت عزل كرد و فخر الملك برادرش را به جاى او وزارت داد و مجد الملك بلاسانى [ 1 ] بر امور مسلط شد ارسلان ارغون رابطهء خود را با بركيارق قطع كرد و گفت : دوست ندارم با بلاسانى گفتگو كنم . بركيارق سپاهى به سردارى عم خود بوربرس [ 2 ] به قتال او فرستاد . ارسلان ارغون به بلخ گريخت و بوربرس در هرات ماند . سپس ارسلان ارغون سپاهى گرد آورد و به مرو حمله كرد و شهر را به قهر بگشود و ويران نمود و كشتار و تاراج بسيار كرد . بوربرس در سال 488 از هرات به مرو راند . مسعود بن تاجر [ 3 ] نيز همراه او بود . پدر مسعود سردار سپاه داود جد ملكشاه بود ، نيز امير آخر ملكشاه و يكى از اعاظم امرا . امير ارغون نزد امير آخر كس فرستاد و او را دلجويى كرد و به سوى خود جلب نمود . او نيز به امير ارغون گرايش يافت و برجست و امير مسعود و پسرش را در خيمهاش به قتل آورد . اين امر سبب ضعف امير بوربرس شد و سپاهيان بر او شوريدند و او را اسير كرده نزد برادرش ارسلان ارغون آوردند . ارسلان او را در ترمذ به حبس فرستاد و پس از يك سال در حبس بكشت و بزرگان خراسان را نيز به قتل آورد و باروهاى شهرهاى خراسان را چون باروى سبزوار و مرو شاهجان و قلعهء سرخس و قهندز [ 4 ] نيشابور ، ويران نمود و وزير خود عماد الملك بن نظام الملك را سيصد هزار دينار مصادره نمود سپس او را به قتل رسانيد و در خراسان خودكامگى پيش گرفت . امير ارغون مردى خشم آلود بود غلامان خود را بسيار عقوبت مىكرد . روزى بر يكى از ايشان در خلوت خشم گرفت و او را بزد . آن غلام نيز خنجر بركشيد و او را بكشت . اين واقعه در محرم سال 490 اتفاق افتاد . امارت سلطان سنجر بر خراسان چون ارسلان ارغون كشته شد ، يارانش كودكى خردسال را از پسرانش به امارت برداشتند . سلطان بركيارق لشكرى به قصد خراسان گسيل كرده بود . اين سپاه به سردارى برادرش سنجر بود . امير قماج ، اتابك سنجر نيز با او همراه بود . همچنين ابو الفتح على بن الحسين الطغرايى نيز به وزارت سنجر نامزد شده بود . در دامغان از قتل ارسلان ارغون خبر يافتند .
--> [ ( 1 ) ] متن : الب ارسلان . [ ( 2 ) ] متن : بورسوس . [ ( 3 ) ] متن : تاخر . [ ( 4 ) ] متن : نهاوند .